Śladami Warszewicza - przewodnik po Ogrodzie Botanicznym UJ - recenzja!

Dzień dobry!

Jeśli kręcą Was ogrody botaniczne i lubicie odkrywać miejsca z historią, to mam coś idealnego!

Tym razem zabieram Was do najstarszego ogrodu botanicznego w Polsce - Ogrodu Botanicznego UJ w Krakowie, a to za sprawą książki czy też bardziej przewodnika "Śladami Warszewicza - przewodnik po Ogrodzie Botanicznym UJ".

Przewodnik na tle szklarni Warszewicza w  Ogrodzie Botanicznym UJ 

Zacznijmy może od tego, że książka, o której dziś rozmawiamy dostępna jest w dwóch wersjach - drukowanej tradycyjnie oraz w ebooku dostępnym za darmo - link podrzucę na końcu recenzji. Ja skupię się bardziej na drukowanym przewodniku, który wpadł mi w rączki podczas jednej z akcji Ogrodu Botanicznego w Krakowie. 

Książka ma miękką oprawę, dzięki czemu jest lekka i wygodna w użytkowaniu, choć mniej trwała niż twarda okładka. W tym momencie warto też wspomnieć, że publikacja jest naprawdę kolorowa i bogata w dobrej jakości zdjęcia - praktycznie na każdej stronie mamy obrazy ilustrujące opisywane tematy.

A mamy tutaj przekrój tematyczny, który praktycznie może zainteresować każdego - od historii powstania i ciekawostek historycznych, przez działalność kulturalną czy zwierzęta występujące w ogrodzie. 

Naprawdę muszę przyznać, że ten niepozorny przewodnik to prawdziwa skarbnica wiedzy o krakowskim ogrodzie botanicznym i wszelkich tematach z nim związanych, co dobrze widać po spisie treści. Jest to naprawdę przystępnie napisane dla osoby, która nie do końca związana jest z historią czy botaniką bez problemu zrozumie omawiane kwestie.

Pomnik Warszewicza w krakowskim Ogrodzie Botanicznym

Jak możecie zauważyć na zdjęciu poniżej, treść przewodnika podzielona jest na kilka części, które sobie szybko omówimy!

Zaczynamy krótkim wstępem z informacjami ogólnymi o ogrodzie - lokalizacji, historii czy klimacie. Mnie najbardziej interesowały oczywiście dwa kolejne duże rozdziały - Ekspozycja zewnętrzna oraz Szklarnie.

Spis treści "Śladami Warszewicza"

Ekspozycja zewnętrzna to w zasadzie opis każdej kwatery ogrodu. Na początku i na końcu przewodnika mamy mapy ogrodu z ponumerowanymi kwaterami i zaznaczonymi czterema alternatywnymi trasami w zależności co chcemy zobaczyć i w jakim czasie. 

Tak więc w tej części idziemy po kolei po każdej kwaterze gdzie opisywane są co ciekawsze rośliny, i tutaj muszę przyznać, że jednocześnie jestem zachwycona, bo okazało się, że jest jeszcze wiele ciekawych roślin, których jeszcze nie odkryłam, a z drugiej strony zawiedziona, że nie ma ich wypisanych więcej, ponieważ kilka moich wypatrzonych roślin nie zostało wspomnianych. 

Szklarnia Jubileuszowa w maju

Z kolei w części Szklarnie mamy opisane dwie szklarnie, nową oranżerię oraz storczykarnię, gdzie również mamy mini-mapki danego miejsca z opisem co gdzie mniej więcej rośnie. Tutaj też było kilka zaskoczeń dla mnie, jak fakt, że w Krakowie rośnie salak czy palma dżemowa :)

Osobny rozdział poświęcony jest Muzeum Ogrodu Botanicznego, gdzie również mamy sporo ciekawostek bardziej w klimacie przygodowo-historycznym, a na samym końcu mamy cztery proponowane trasy po ogrodzie, które z całą pewnością będę testować (szczególnie trasę zimową!), kalendarze kwitnienia oraz inne pozycje do przeczytania o Ogrodzie Botanicznym UJ.

Wnętrze Muzeum Ogrodu Botanicznego w Krakowie 

Kim był Józef Warszewicz?

Postać ta jest naprawdę niesamowita! Pozwólcie, że przedstawię wam to raczej krótko z kolkoma ciekawostkami jakie znalazłam.

Urodził się w Wilnie kontrolowanym przez armię Napoleona, a jako młody chłopak walczył w powstaniu listopadowym. Jego niezwykły talent ogrodniczy zachwycił w Prusach samego następcę tronu, późniejszego króla Fryderyka Wilhelma IV, który ściągnął go do ogrodów Sanssouci w Poczdamie, gdzie Polak poznał słynnego Aleksandra von Humboldta.

W latach 1844-1853 Warszewicz odbył dwie wielkie, pełne niebezpieczeństw wyprawy do Ameryki Środkowej i Południowej, które przyniosły mu miano prawdziwego „króla storczyków”. W samej Gwatemali w ciągu kilkunastu miesięcy zebrał ponad 10 tysięcy okazów należących do 120 gatunków tych pięknych kwiatów, a naukowcy próbowali nawet nazwać jeden z rodzajów orchidei na jego cześć. 

Oprócz tego odkrył kilkadziesiąt nowych gatunków dębów i innych drzew, a pod koniec życia współtworzył wielki katalog roślin ogrodu botanicznego w Krakowie.

Grafika przedstawiająca Warszewicza, 1866-1870, źródło: https://zbiory.mnk.pl/pl/wyniki-wyszukiwania/katalog/47984

Jego podróże obfitowały także w dramatyczne wydarzenia. Gdy dotarł do Gwatemali z grupą 32 kolonistów, tropikalne choroby zabiły w cztery miesiące niemal wszystkich towarzyszy - przeżył tylko on i lekarz, a Warszewicz mimo osłabienia bez przerwy zbierał rośliny. 

Podczas kolejnej wyprawy w Kolumbii parowiec przewożący jego zbiory zatonął po uderzeniu w słup, przez co badacz bezpowrotnie stracił większość bezcennej kolekcji. 

Co ciekawe, drugą wielką pasją botanika były kolibry - nad Amazonką i w Andach odkrył dla europejskiej nauki zupełnie nowe gatunki tych ptaków, w tym kolibra bez polskiej nazwy o fioletowym gardle - Heliangelus viola, a z wypraw przywoził również nieznane wcześniej płazy.

Jeśli chcielibyście dowiedzieć się więcej na temat Warszewicza dajcie znać, może pojawi się osobny post na ten temat!

Kwiaty wanilii płaskolistnej w krakowskim Ogrodzie Botanicznym

Rośliny Warszewicza

Pozwólcie, że wrzucę tutaj subiektywną listę ciekawszych gatunków opisanych przez Warszewicza czy z nim związanych:

Vanilla methonica - gatunek wanilii, naturalnie występujący w Kolumbii i Peru. Jest to pnącze i rośnie głównie w wilgotnym lesie tropikalnym, odkryty przez Warszewicza;

Cattleya warscewiczii - absolutny król storczyków. Warszewicz odkrył ten gatunek w Kolumbii w 1848 roku, choć został opisany przez innego botanika na podstawie materiałów zebranych przez Polaka. Ma jedne z największych i najbardziej spektakularnych kwiatów w całym rodzaju Cattleya.

Epidendrum modestum - to niezwykle rzadki, endemiczny storczyk epifityczny, zebrany przez Warszewicza u źródeł rzeki Marañón w Peru. Pierwszy raz opublikowany w czasopiśmie Bonplandia w 1854 roku. 

Phragmipedium longifolium (pierwotnie opisany jako Cypripedium longifolium w 1852 r.) - roślina ta ma spektakularne, długie, "wąsate" płatki bocznych kwiatów. Odkryta przez Warszewicza w Ameryce Środkowej, do dziś jest filarem wielu popularnych hybryd storczykowych.

Cattleya warscewiczii w wycinku z magazynu The Garden z 1894 roku, źródło: plantillustrations.org/

Kto z Was był w Ogrodzie Botanicznym UJ w Krakowie i widział szklarnię Warszewicza na własne oczy?

Jeśli jeszcze tam nie dotarliście, to idealny pretekst na kolejny weekendowy spacer. Dajcie znać, czy lubicie odwiedzać ogrody botaniczne podczas swoich podróży! 

Źródła i ciekawe linki o Warszewiczu:

Link do przewodnika w PDF

https://www.forumkwiatowe.pl/jozef-warszewicz/

Lista gatunków opisanych przez Warszewicza

Artykuł ogłaszający nowe gatunki storczyków [DE]

https://www.wsparcieflorystow.pl/2012/05/jozef-warszewicz/