Zanthoxylum armatum, czyli jak spotkałam dzikie pieprzowce w prowincji Hunan!

sierpnia 28, 2021

 Dzień dobry!


Sierpień był dla mnie dość leniwym miesiącem, więc wybierałam się na spacery po mojej okolicy, a muszę wspomnieć, że mieszkam teraz praktycznie na granicy miasta i wsi (to właśnie tu znalazłam opuszczoną plantację herbaty), więc wycieczki w dzicz były dość łatwe do wykonania. A dzicz to jest coś po czym najlepiej się buszuje!


I podczas jednego ze spacerów spotkałam coś wyjątkowego. W sumie w tej okolicy byłam już trzy razy, z czego dwa widziałam naszego dzisiejszego bohatera - dziki pieprzowiec, nazywany także żółtodrzewem, a do tego jeszcze wchodzącego w etap owocowania!

 

Pieprzowiec uzbrojony Zanthoxylum armatum dzikie żółtodrzew w chinach pieprz alternatywa przyprawy azjatyckie rosliny użytkowe drzewa pepper sichuan pieprz chiński syczuański

 

Zacznijmy od tego, czym właściwie są pieprzowce?  


Rodzaj Zanthoxylum po polsku nazywany jest pieprzowcem lub zamiennie żółtodrzewem, możecie się spotkać z obiema nazwami, a także z określeniem "pieprz syczuański". Do tego rodzaju należy około 200-250 gatunków, z czego w samych Chinach występuje 41 gatunków (w tym 25 gatunków endemicznych)¹.

 

Rodzaj Zanthoxylum należy do rodziny rutowatych (Rutaceae) i jest spokrewniony m.in. z cytrusami czy murrają, która czasem jest sprzedawana jako roślina ozdobna.

 

Ogólnie w internecie (szczególnie na stronach polskich) panuje wspaniały chaos i ciężko określić który gatunek jak wygląda. Ja opisywałam już na blogu ten najbardziej znany gatunek, czyli pieprzowiec syczuański - Z. simulans (synonim: Z. bungeanum). W lokalnym ogrodzie botanicznym w mieście Changsha udało mi się spotkać trzy kolejne gatunki - Z. echinocarpum, Z.ailamthoides oraz Z. ovalifolium. Jeśli chcielibyście o nich też coś poczytać, dajcie znać w komentarzach!


Jeszcze przypomnę, że nasz dzisiejszy bohater nie do końca posiada polską nazwę, więc dla wygody pisania będę nazywać go pieprzowcem uzbrojonym (łac. armatum - uzbrojony, wyposażony, opancerzony).


Jak rośnie wyglada kwiaty liscie pokroj rycina Pieprzowiec uzbrojony Zanthoxylum armatum dzikie żółtodrzew w chinach pieprz alternatywa przyprawy azjatyckie rosliny użytkowe drzewa pepper sichuan pieprz chiński syczuański
Rycina z 1918 roku przedstawiająca Z. armatum, źródło: http://www.plantillustrations.org/

 

Gdzie występuje pieprzowiec uzbrojony? 


Wygląda na to, że jest to dość rozpowszechniony i raczej popularny pieprzowiec w niemal całej południowo-wchodniej Azji (Bangladesz, Bhutan, Indie, Indonezja, Japonia (w tym Wyspy Riukyu), Kaszmir, Korea, Laos, Birma, Nepal, Pakistan, Filipiny, Tajlandia, Wietnam).

 

 W Chinach gatunek ten występuje powszechnie w południowych i środkowych prowincjach, na wysokościach poniżek 3 tysięcy metrów n.p.m. (wypiszę wam od razu w których prowincjach - Anhui, Fujian, południowa część Gansu, Guangdong, Guangxi, Guizhou, południowa część Henan, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Shaanxi, Shandong, S Shanxi, Sichuan, Xizang, Yunnan, Zhejiang). Jak możecie zauważyć na liście występuje prowincja Hunan, w której w większości przebywam i się poruszam.


Pieprzowce, o których dzisiaj mowa i które możecie oglądać na zdjęciach spotkałam na obrzeżach stolicy tej prowincji - miasta Changsha, które od zachodniej strony otoczone jest małymi górkami. I właśnie na nich spotkałam pieprzowca uzbrojonego rosnącego dziko. 


Z moich krótkich obserwacji wnioskuję, że gatunek ten lubi rosnąć jako krzew w mocno zarośniętych terenach, które spokojnie moglibyśmy nazwać lasem. Dotychczas spotkałam żółtodrzew uzbrojony w trzech różnych miejscach i zawsze to były pobocza ścieżki leśnej w nieco niższych górach


Jak rośnie wyglada kwiaty liscie pokroj rycina Pieprzowiec uzbrojony Zanthoxylum armatum dzikie żółtodrzew w chinach pieprz alternatywa przyprawy azjatyckie rosliny użytkowe drzewa pepper sichuan pieprz chiński syczuański

 

Zanthoxylum armatum - opis pieprzowca uzbrojonego


Przejdźmy więc do tego jak wygląda pieprzowiec uzbrojony i w jaki sposób go własciwie rozpoznałam.


Żółtodrzew uzbrojony może mieć formę krzewu lub drzewa, te które ja spotkałam zdecydowanie miały pokrój krzewiasty i ciężko było mi zlokalizować pień. Osiąga maksymalnie 5 metrów wysokości, zazwyczaj jednak są niższe. Gałązki zazwyczaj wyposażone są w kolce, co jest charakterystyczne dla rodzaju Zanthoxylum

 

 


Liście nieparzysto złożone i dość nieregularne. Czasem są to trzy listki w liściu, czasem dwa, innym razem pięć czy siedem. Krzew, który ja spotkałam jako pierwszy wprawił mnie w prawdziwą konsternację, ponieważ większość liści składała się z trzech listków, przy czym pieprzowce zazwyczaj mają ich pięc lub siedem i ciężko było zidentyfikować, który to gatunek tak naprawdę. 

 

Jednak udało się, dzięki temu, że na jednym zdjęciu znajdował się pięciolistkowy liść oraz jedna charakterystyczna dla tego gatunku rzecz - ogonki liściowe. W zdecydowanej większości ogonki są oskrzydlone

 

Listki mogą być lancetowate, jajowate lub eliptyczne, 3-12 cm długości i  1-3 cm szerokości. Są też bardzo delikatnie piłkowane na brzegu, czego nie widać dopóki człowiek się nie przyjrzy :)


Jak rośnie wyglada kwiaty liscie pokroj rycina Pieprzowiec uzbrojony Zanthoxylum armatum dzikie żółtodrzew w chinach pieprz alternatywa przyprawy azjatyckie rosliny użytkowe drzewa pepper sichuan pieprz chiński syczuański

 

Niepozorne i drobne kwiaty zebrane są w kwiatostany, które kończą się na krótkich gałązkach bocznych, a czasem wyrastają w kątach liści. Kwiatostany osiągają od jednego do siedmiu centymetrów długości. Roślina posiada kwiat męskie i żeńskie. Gatunek ten kwitnie na przełomie kwietnia i maja, natomiast owoce pojawiają się w okolicach sierpnia - października

 

Owoce pieprzowca to kuliste mieszki, które po osiągnięciu pełnej dojrzałości mają czerwoną barwę. Owoce mają średnicę około 4-5 mm, z kilkoma wystającymi gruczołami łojowymi. Wewnątrz znajduje się jedno czarnobrązowe nasiono o średnicy 2-4 mm. Całkowicie dojrzały owoc otwiera się na dwie części i nasiono z niego wystaje.


Jak rośnie wyglada kwiaty liscie pokroj rycina Pieprzowiec uzbrojony Zanthoxylum armatum dzikie żółtodrzew w chinach pieprz alternatywa przyprawy azjatyckie rosliny użytkowe drzewa pepper sichuan pieprz chiński syczuański
Gałązka z zeszłorocznymi owocami, kolor wyblakł przez oddziaływanie warunków atmosferycznych.


Zastosowanie


To właśnie owoce są największym skarbem i właściwie przyczyną pisania tego posta! 

 

Owoce pieprzowca uzbrojonego mają podobne zastosowanie jak pieprzowca syczuańskiego, czyli są w pewnym sensie substytutem pieprzu. Jednak tutaj musze podkreślić, że ostrość pieprzowców i pieprzu jest zdecydowanie inna w smaku - pieprzowce wydają mi się ostrzejsze i w większej ilości dają ciekawe i dziwaczne wrażenie mrowienia na języku.


Myślę, że na ten temat pojawi się osobny post :)


Jak rośnie wyglada kwiaty liscie pokroj rycina Pieprzowiec uzbrojony Zanthoxylum armatum dzikie żółtodrzew w chinach pieprz alternatywa przyprawy azjatyckie rosliny użytkowe drzewa pepper sichuan pieprz chiński syczuański
Niedojrzałe owoce pieprzowca również można stosować w kuchni.

Dajcie znać czy podobał się Wam post i czy chcielibyście wiedzieć więcej o tych niesamowicie ciekawych roślinach!


Źródła i ciekawe linki:

Brak komentarzy:

Czego szukasz? :)

Obsługiwane przez usługę Blogger.