Dzień dobry!
Kolejna z roślin spotkanych przeze mnie w Pakistanie - moringa olejodajna (Moringa oleifera), to roślina, której o dziwo nie jest to debiut na tej stronie, bo pisałam już o jej owocach kupionych w sklepie Indyjskim już w Polsce.
Systematyka
Zacznijmy od tego, z czym w ogóle mamy do czynienia. Dziś pokażę Wam owoce drzewa chrzanowego, czyli gatunku znanego jako moringa olejodajna (Moringa oleifera). Jest to roślina należąca do rodziny moringowatych (Moringaceae), do której należy 13 zaakceptowanych gatunków, jednak najbardziej znanym przedstawicielem jest nasz dzisiejszy bohater.
Innym, co prawda mniej znanym gatunkiem, ale blisko spokrewnionym i o podobnym zastosowaniu jest Moringa peregrina, która występuje naturalnie na Półwyspie Arabskim i Somalijskim.
Jako ciekawostkę tylko dodam, że rodzina moringowatych jest dość blisko spokrewniona z inną rodziną, do której należy papaja (Carica papaya)!
Nazewnictwo
Tutaj zatrzymajmy się przy tym jak nazywa się nasza roślina, bo bardzo często jest to ciekawe spojrzenie na roślinę i jej styczność z ludźmi.
Nazwa rodzaju - Moringa pochodzi od tamilskiego słowa murungai, które oznacza „skręcony strąk” i nawiązuje do młodych owoców. Natomiast nazwa gatunkowa oleifera wywodzi się z łacińskich słów oleum - olej i ferre - nieść, wydawać, czyli w luźnym tłumaczeniu - niosąca olej.
Roślina ma wiele nazw potocznych w różnych regionach, gdzie jest uprawiana. W języku angielskim najczęściej używa się określeń:
- drumstick tree - ze względu na kształt owoców,
- horseradish tree, czyli drzewo chrzanowe - ze względu na smak korzeni, przypominające nasz korzeń chrzanu,
- miracle tree - ze względu na właściwości lecznicze
- lub po prostu moringa,
Pochodzenie
Moringa olejodajna (Moringa oleifera) pochodzi z północnych Indii, głównie z obszarów u podnóża Himalajów (dzisiejsze stany m.in. Bihar i Uttar Pradesh). To właśnie tam rosła naturalnie i była po raz pierwszy uprawiana przez ludzi.
Obecnie moringa występuje głównie w strefach tropikalnych i subtropikalnych. Jest rośliną wyjątkowo odporną na suszę, dlatego świetnie radzi sobie w regionach o gorącym klimacie i ubogich glebach.
Uprawia się ją m.in. w:
- Azji Południowej i Południowo-Wschodniej (Indie, Pakistan, Sri Lanka, Filipiny),
- Afryce (szczególnie w krajach Afryki Wschodniej i Zachodniej, takich jak Kenia, Etiopia czy Senegal)
- Ameryce Środkowej i Południowej (np. Meksyk, Nikaragua, Brazylia)
- na obszarach Karaibów
- oraz w niektórych regionach Bliskiego Wschodu.
 |
| Liście moringi olejodajnej |
Historia
Moringa oleifera ma bardzo starożytne korzenie - jej stosowanie w Indiach sięga co najmniej ok. 2000 r. p.n.e., a niektóre źródła sugerują nawet ponad 5000 lat tradycji w medycynie i żywieniu ludności subkontynentu indyjskiego.
Roślina ta była znana już w wedyjskich tekstach jako cenna roślina o licznych właściwościach leczniczych, używana w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Była tam określana jako „drzewo życia” i uważano, że może zapobiegać i leczyć setki chorób.
Co ciekawe moringa dotarła do naszego kręgu kulturowego dość wcześnie bo już w starożytności! Było to możliwe przede wszystkim dzięki kontaktom handlowym między Indiami, Egiptem i krajami śródziemnomorskimi.
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla azjatyckie indyjskie pakistan owoce jadalne rosliny uzytkowe") |
| Mocno cięte drzewo moringi olejodajnej |
Starożytni Egipcjanie cenili olej moringi jako dodatek do potraw, perfumy i składnik kosmetyków oraz jako substancję używaną w obrzędach balsamowania. Roślina znana była także starożytnym Grekom i Rzymianom, wykorzystywali olej z nasion w wielu dziedzinach życia.
Po upadku Rzymu wiedza o morindze nie była szeroko rozpowszechniona w Europie - wiele tradycji starożytnych związanych z tą rośliną zostało zapomnianych w średniowieczu. Moringa wróciła dopiero podczas czasów kolonializmu i brytyjskiego władania nad Indiami.
Jednym z ikonograficznych wydarzeń było opisanie moringi przez francuskiego przyrodnika Jeana-Baptiste’a Lamarcka w 1785 roku, nadając jej naukową nazwę Moringa oleifera - moment ten można uznać za formalne wejście rośliny do europejskiej nauki botanicznej. Brytyjczycy zresztą szybko wyczuli że gatunek ten warto uprawiać także w innych swoich koloniach i roznieśli ją po świecie.
Opis
Drzewo chrzanowe osiąga zazwyczaj 5–12 metrów wysokości, ma lekki, ażurowy pokrój i stosunkowo cienki, miękki pień o jasnoszarej korze. System korzeniowy jest dobrze rozwinięty, co pozwala roślinie przetrwać okresy suszy.
Liście moringi są duże, pierzasto złożone, jasnozielone i delikatne w wyglądzie. Składają się z licznych, owalnych listków o gładkich brzegach. Dzięki dużej powierzchni asymilacyjnej liście intensywnie uczestniczą w fotosyntezie i stanowią jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech rośliny.
Kwiaty Moringa oleifera są drobne, białe lub kremowe, często z lekko żółtawym lub różowawym odcieniem. Zebrane są w luźne wiechy i wyróżniają się przyjemnym zapachem. Każdy kwiat posiada pięć nierównych płatków, co nadaje mu asymetryczny wygląd i ułatwia zapylanie przez owady.
Owocem moringi jest długa, trójkanciasta strąkowata torebka, przypominająca cienki fasolkę (czy też pałkę do gry na perkusji jak twierdzą niektórzy), osiągająca nawet 30-50 cm długości. W jej wnętrzu znajdują się kuliste, ciemnobrązowe nasiona z charakterystycznymi, błoniastymi skrzydełkami, ułatwiającymi rozsiewanie przez wiatr.
 |
| Dojrzały owoc miracle tree |
Uprawa
Roślina najlepiej rośnie w ciepłym klimacie, przy temperaturach powyżej 20°C zimą. Jest wrażliwa na mróz - już krótkotrwałe spadki temperatury poniżej 0°C mogą prowadzić do uszkodzeń tkanek lub zamierania całych roślin.
Preferuje stanowiska słoneczne oraz gleby lekkie, przepuszczalne, o odczynie obojętnym lub lekko kwaśnym. Źle znosi podmokłe podłoża, ponieważ jej system korzeniowy jest wrażliwy na zastój wody. Dzięki silnemu korzeniowi palowemu dobrze radzi sobie natomiast w okresach suszy.
Moringę rozmnaża się najczęściej z nasion, które kiełkują szybko i nie wymagają wcześniejszego skomplikowanego przygotowania. Siewki rozwijają się intensywnie, a młode rośliny mogą osiągać nawet kilka metrów wysokości w ciągu pierwszego roku wzrostu. W uprawach plantacyjnych stosuje się również rozmnażanie z sadzonek pędowych.
Moringa oleifera ma stosunkowo niskie wymagania nawozowe, choć lepiej rośnie na glebach umiarkowanie żyznych. Ze względu na szybkie tempo wzrostu korzystnie reaguje na uzupełnianie składników mineralnych, zwłaszcza azotu.
Dzięki odporności na wiele chorób i szkodników oraz niewielkim wymaganiom pielęgnacyjnym, moringa jest rośliną chętnie uprawianą zarówno w małych ogrodach, jak i na większych plantacjach.
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla azjatyckie indyjskie pakistan owoce jadalne rosliny uzytkowe") |
| Suszące się na słońcu liście moringi w Pakistanie- drzewo lubi przycinanie / dobrze toleruje |
Zastosowanie
Praktycznie każda część moringi olejodajnej znajduje swoje zastosowanie w żywieniu, tradycyjnej medycynie, rolnictwie oraz przemyśle. Postaram się tutaj skupić tylko na części spożywczej.
Liście
Liście moringi są najczęściej wykorzystywaną częścią rośliny. Spożywa się je świeże, gotowane lub suszone i sproszkowane. W wielu regionach świata stanowią ważny składnik diety, dodawany do zup, sosów i potraw warzywnych.
Ze względu na swoje właściwości odżywcze liście są także używane jako surowiec do produkcji suplementów diety. Należy pamiętać jednak, że sproszkowane liście moringi nie zawsze są bezpieczne i należy skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem!
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla") |
| Sproszkowane liście moringi wyprodukowanych lokalnie w Peshawarze |
Kwiaty
Kwiaty moringi są jadalne i cenione za delikatny smak. Wykorzystuje się je w kuchni, m.in. do przyrządzania potraw smażonych lub gotowanych. Stanowią również źródło nektaru dla owadów zapylających. W tradycyjnych praktykach roślinnych bywają stosowane jako składnik naparów.
Owoce (strąki)
Młode, niedojrzałe owoce, często nazywane drumstick, są spożywane jako warzywo, szczególnie w kuchni Azji Południowej. Gotuje się je, dusi lub dodaje do dań jednogarnkowych. Dojrzałe strąki pełnią głównie funkcję ochronną dla nasion i raczej się ich nie spożywa.
 |
| Zielone strąki moringi zakupione w sklepie indyjskim w Polsce |
Słyszeliście o drzewie chrzanowym?
A może uprawiacie u siebie?
Daj znać w komentarzu!
Źródła i ciekawe linki:
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla azjatyckie indyjskie pakistan owoce jadalne rosliny uzytkowe rycina botaniczna dendrologia")
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla azjatyckie indyjskie pakistan owoce jadalne rosliny uzytkowe")
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla azjatyckie indyjskie pakistan owoce jadalne rosliny uzytkowe")
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla azjatyckie indyjskie pakistan owoce jadalne rosliny uzytkowe")
.png "moringa oleifera, uprawa moringi, zastosowanie właściwości liście nasiona jak spozywac uprawa w Polsce doniczce donicy czy mozna co to jak rosnie gdzie skad pochodzi hodowla")
